Bronisław Franciszek Lewkowicz

Bronisław Franciszek Lewkowicz urodził się 9 marca 1913 roku w Jarosławiu, w rodzinie Szczepana, dyrektora Kasy Mieszczańskiej, i Kamilli z Wilków. Uczył się w szkole powszechnej im. P. Skargi w Jarosławiu, a następnie w tamtejszym gimnazjum. Po ukończeniu czwartej klasy wstąpił do Korpusu Kadetów Nr 3 w Rawiczu; w maju 1934 roku zdał egzamin dojrzałości. Od września 1934 do lipca 1935 był słuchaczem Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, a od 15 lipca 1935 do 14 października 1937 roku w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu. Awansował na podporucznika ze starszeństwem z 1 października 1937 roku i 77. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Był dowódcą plutonu 3 baterii 13 dywizjonu artylerii konnej w Brodach.

Od stycznia do 1 lipca 1939 roku uczestniczył w Kursie Aplikacyjnym Obserwatorów Lotnictwa w Centrum Wyszkolenia Lotnictwa w Dęblinie, a od 14 lipca 1939 roku był obserwatorem 212 eskadry bombowej 1. Pułku Lotniczego w Warszawie.

W kampanii wrześniowej pełnił funkcję oficera łącznikowego dywizjonów bombowych Brygady Bombowej. Ewakuowany 11 września kolumną samochodową do Brześcia, następnie do Włodzimierza Wołyńskiego. 17 września wzięty do niewoli sowieckiej. W nocy uciekł, dotarł do Monasterzyska, 21 września przekroczył granicę polsko-rumuńską. Internowany w obozie Dragasani, przez Węgry, Jugosławię i Grecję dotarł do Marsylii, a następnego dnia do koszar Béssières w Paryżu. Wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych, początkowo w obozie oficerskim dla lotników w Salon-de-Provence, 26 listopada skierowany do Stacji Zbornej Le Bourget. Od 5 stycznia 1940 roku w Wielkiej Brytanii, najpierw w bazie Eastchurch, następnie Blackpool. Od 11 maja 1940 na kursie obserwatorów lotniczych. Od 23 sierpnia przydzielony do 304 Dywizjonu Bombowego, od 1 grudnia jako nawigator na lotnisku w Syerston. Awansowany na porucznika 20 marca 1941 roku. Od 24 kwietnia 1941 roku uczestniczył w prawie wszystkich lotach bojowych dywizjonu, m.in. w czerwcu bombardował port Hawr, Osnabrück, Duisburg, Kolonię. Podczas ostatniego nalotu jego samolot został zaatakowany i ostrzelany przez niemieckie myśliwce, wylądował bez podwozia w Barston. Za ten lot odznaczony Krzyżem Walecznych po raz trzeci i czwarty. 10 września 1941 roku odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. W lipcu 1941 roku uczestniczył w bombardowaniach Bremy, Emden, Kolonii i Osnabruck. Od kwietnia 1942 roku instruktor nawigacji w brytyjskiej szkole nawigatorów w South Cerney, 1 września awansowany na kapitana.

Od lutego do maja 1943 roku uczestnik taktycznego kursu informacyjnego w Londynie, brał udział w lotach do okupowanej Polski ze zrzutami zaopatrzenia dla Armii Krajowej. Zgłosił się do służby w kraju, przeszkolony ze specjalnością w dywersji oraz lotnictwie na kursach specjalnych dla kandydatów na cichociemnych, m.in.: podstaw wywiadu (STS 34 w Beaulieu), lotniczym na sprzęcie niemieckim, specjalnym w Inspektoracie Lotnictwa, spadochronowym (1 SBS w Largo House, STS 51 w Ringway), i in. Zaprzysiężony na rotę ZWZ-AK 15 grudnia 1943 roku w Chicheley, obrał pseudonim Kurs.

Skoczył ze spadochronem do okupowanej Polski w noc 27/28 kwietnia 1944 roku, w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Weller 21”, na placówkę odbiorczą „Koza” 420, w okolicach miejscowości Bychawka, Bystrzyca, 18 km na południe od Lublina. Razem z nim, w składzie XLVII, skoczyli cichociemni: ppłk pil. Jan Biały, ps. Kadłub, kpt. pil. Jerzy Iszkowski, ps. Orczyk, por. technik Edmund Marynowski, ps. Sejm. Skoczków przyjął oddział partyzancki ppor. Aleksandra Sarkisowa-ps. Szaruga oraz oddział Batalionów Chłopskich z placówki terenowej Bychawka. Po aklimatyzacji do realiów okupacyjnych Lewkowicz został mianowany oficerem operacyjno-taktycznym do Wydziału Lotnictwa Oddziału III Operacyjnego Komisji Głównej AK.

W powstaniu warszawskim, początkowo odcięty od KG AK, walczył ze swym oddziałem liczącym ok. stu żołnierzy jako dowódca plutonu odbioru zrzutów 1 kompanii „Zetesa”, Pułku „Palmiry – Młociny”, następnie w Puszczy Kampinoskiej, w pułku „Palmiry-Młociny”, Grupie „Kampinos”. 27 września wyrwał się z oddziałem z okrążenia niemieckiego pod Żyrardowem – Jaktorowem, 13 października dołączył do 25 Pułku Piechoty AK „Ziemi Piotrkowskiej”. 27 października walczył pod Białym Ługiem z oddziałami Wehrmachtu, SS oraz Ostlegionu. Od 30 października zastępca dowódcy 25 Pułku Piechoty. Tego dnia spotkał się z mjr Kałmykowem vel Gromowem, dowódcą sowieckiej specgrupy „Arsenał”, zrzuconej 27/28 października 1944 roku w rejonie wsi Siucice. Lewkowicz udzielił sowieckim skoczkom pomocy, przekazał dane o miejscu stacjonowania Niemców i użyczył radiostacji do nadania meldunku do Kijowa. Grupa ta była wówczas rozpruta; część agentów została zwerbowana do AK, a Lewkowicz kontynuował współpracę.

Lewkowicz poległ 4 listopada 1944 roku podczas przemarszu w lasach przysuskich, w bitwie z oddziałami własowcówi żołnierzy węgierskich. Został pochowany pod leśniczówką. Po wojnie jego ciało przeniesiono do zbiorowej mogiły na cmentarzu parafialnym w Gielniowie. Jego wuj, kapitan Kazimierz Wilk, był ofiarą zbrodni Katyńskiej.