Eugeniusz Józef Butyter
Biografia
Urodził się 2 marca 1892 roku w Jarosławiu jako najstarszy syn podoficiera cesarsko-królewskiej armii Grzegorza Butytera oraz Franciszki z Zahutów. Został ochrzczony 20 marca w obrządku rzymskokatolickim w jarosławskiej kolegiacie Bożego Ciała. Miał siedmioro młodszego rodzeństwa, w tym Emila Butytera (1893–1942) – malarza; oraz, po powtórnym zamążpójściu matki, Mieczysława Mielecha (1907–1940) – podporucznika rezerwy Wojska Polskiego, zamordowanego w zbrodni katyńskiej.
W armii austro-węgierskiej jego ojciec zmarł w 1898 roku. Eugeniusz Butyter otrzymał wykształcenie wraz z bratem Emilem dzięki wsparciu władz austro‑węgierskich. Uczył się m.in. w Kőszeg, Mährische Weißkirchen, a także w lwowskim Korpusie Kadetów, który ukończył w roku 1912. Rozpoczął służbę w armii austro-węgierskiej. Po wybuchu I wojny światowej, z dniem 5 sierpnia 1914 roku został mianowany podporucznikiem z przydziałem do 19. pułku Obrony Krajowej. Uczestniczył w drugiej bitwie pod Lwowem, a następnie był członkiem załogi twierdzy Przemyśl (dowódca fortu). Po jej upadku, w marcu 1915 roku, dostał się do rosyjskiej niewoli. Był przetrzymywany m.in. w Astrachaniu i Bugurusłanie. W lipcu 1918 wraz z trzema współwięźniami zorganizował ucieczkę i powrócił na Podkarpacie.
W 1918 roku wrócił do służby i po urlopie przebywał u matki w Krośnie. Na przełomie października i listopada 1918 roku zorganizował w Jedliczach oddział wojskowy zabezpieczający tamtejszą rafinerię przed rabunkiem i zniszczeniem. Następnie służył w Wojsku Polskim jako oficer 7. kompanii 17. Pułku Piechoty; wiosną 1919 roku walczył w obronie granicy polsko‑czeskiej w rejonie Dziećmorowic, Bogumina i Skoczowa pod dowództwem generała Franciszka Latinika.
Od lipca 1919 roku pełnił funkcję pierwszego adiutanta batalonu zaopatrzenia w 1. Pułku Strzelców Podhalańskich w Nowym Sączu, gdzie następnie był szefem wyszkolenia. W lipcu 1920 roku walczył jako dowódca batalionu zapasowego w rejonie Płocka, Płońska i Nowego Dworu. Jednostka ta później weszła w skład Lidzkiego Pułku Strzelców, w którym Butyter pozostał do marca 1921. Następnie objął stanowisko I referenta Powiatowej Komendy Uzupełnień w Łucku.
Od 1924 roku był dowódcą kompanii w 24. Łuckim Pułku Piechoty. W 1928 awansował na majora i otrzymał przydział do Departamentu Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych. W 1929 roku, z powodów rodzinnych, wystarał się o przeniesienie do sztabu VIII Dowództwa Okręgu Korpusu w Toruniu, skąd w końcu grudnia 1930 roku skierowano go do pełnienia funkcji komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień w Rzeszowie. Funkcję tę pełnił do roku 1939.
W 1938 roku otrzymał Złoty Krzyż Zasługi. W ramach ordynacji wyborczej obowiązującej od 1934 roku dwukrotnie był członkiem wojewódzkiego kolegium wyborczego w wyborach do Senatu (rzeszowski okręg wyborczy nr 78).
We wrześniu 1939 roku jako jeden z ostatnich wojskowych opuścił Rzeszów, kierując wywozem dokumentacji wojskowej. Przez Rohatyn przedostał się 19 września na Węgry, gdzie został internowany. Translokowany między obozami przebywał na Węgrzech do stycznia 1945, kiedy to został przewieziony na teren III Rzeszy. Po kilku przeniesieniach trafił do Stalagu III-D/517 w Genshagen, wyzwolonego przez wojska radzieckie 23 kwietnia 1945.
Po powrocie do Polski zgłosił się 8 maja 1945 roku do Komisji Rejestracyjnej w Krakowie i podjął służbę wojskową. Rozkazem z mocą wsteczną od czerwca 1944 został awansowany na podpułkownika. Wkrótce objął funkcję komendanta Rejonowej Komendy Uzupełnień i komendanta garnizonu w Tarnowie. Od 1946 roku pracował w Wydziale Mobilizacji, Organizacji i Uzupełnienia w Dowództwie Okręgu Wojskowego w Krakowie.
Na fali czystek w wojsku przeniesiony w stan spoczynku z dniem 25 marca 1947 roku bez przyznania emerytury. Po zwolnieniu z wojska, żyjąc w skrajnie trudnych warunkach materialnych, pracował jako księgowy w rzeszowskim Caritasie. Zmarł w 1966 roku i został pochowany na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie. Obecnie prochy ppłk. Butytera spoczywają na cmentarzu parafialnym w Raciborsku w grobowcu rodzinnym.
W 1919 roku poślubił w Sanoku Janinę z domu Wojtowicz, z którą miał trzy córki – Irenę, Marię i Barbarę.