Marian Wagner
Biografia
Marian Wagner urodził się 15 grudnia 1894 w Jarosławiu w rodzinie Leopolda (1865–1937) i Honoraty z Jaworów (1867–1938). Był bratem Zdzisława Ludwika (1891–1940), Mieczysława (zm. 1915), Witolda (1893–1953), Tadeusza Romana (1900–1940), Bolesława (ur. 1903), ps. Rengaw, i Marii (1904–1987). Uczył się w Gimnazjum w Podgórzu. W 1912 został członkiem Związku Strzeleckiego. W 1914 z rozkazu Kazimierza Piątkawy wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie działał w Związku Młodzieży Polskiej w Ameryce i organizował kursy wojskowe dla polskiej diaspory.
W czasie I wojny światowej walczył w Legionach Polskich. Służył jako sekcyjny w 8. kompanii 6. Pułku Piechoty. Został ranny, a następnie trafił do obozu jenieckiego. Po ucieczce przedostał się na Górny Śląsk, gdzie wstąpił w 1917 do Polskiej Organizacji Wojskowej i pełnił funkcję kuriera. Brał udział w akcjach zajmowania magazynów z bronią i rozbrajania wojsk okupacyjnych w listopadzie 1918.
Podczas wojny z bolszewikami był komendantem łódzkiej Straży Obywatelskiej. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu podporucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 2132. Lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty. Posiadał wówczas przydział w rezerwie do 84. pułku piechoty w Pińsku.
W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Nowy Sącz. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr V. Był w grupie oficerów pełniących służbę w Policji Państwowej w stopniu oficera PP. W 1936 został przeniesiony w rezerwie do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I.
Po zakończeniu działań wojennych rozpoczął służbę w Policji Państwowej i studia filozoficzne. 1 lipca 1923 został mianowany aspirantem PP. Służył w Nowym Sączu, Łodzi, Krakowie i Warszawie. W 1939 został przeniesiony do Wydziału IV – Centrali Służby Śledczej Komendy Głównej PP.
W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do sowieckiej niewoli. Przebywał w obozie jenieckim w Kozielsku. 22 kwietnia 1940 przekazano go do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 040/2 z 20 kwietnia 1940. 23 lub 24 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b).
Ofiary zbrodni katyńskiej grzebano w bezimiennych mogiłach; od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. Był żonaty z Janiną z Iglickich (zm. 1991), z którą miał syna Jerzego Tadeusza, ps. Czarny (1925–1944), kaprala podchorążego batalionu AK „Kiliński”, poległego w Powstaniu Warszawskim. 4 października 2007 minister spraw wewnętrznych i administracji mianował go pośmiertnie na stopień podinspektora Policji Państwowej, a 5 października 2007 minister obrony narodowej mianował go pośmiertnie na stopień porucznika. Oba awanse ogłoszono 9 listopada 2007 w Warszawie podczas uroczystości Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów.
Ordery i odznaczenia: Krzyż Niepodległości – 22 grudnia 1931; Srebrny Krzyż Zasługi – 1937; Krzyż Kampanii Wrześniowej – pośmiertnie 1 stycznia 1986; Medal Za udział w wojnie obronnej 1939 – pośmiertnie 1996; Krzyż Pamiątkowy 6 Pułku Piechoty Legionów Polskich; Odznaka Pamiątkowa Więźniów Ideowych.