Mieczysław Romuald Cena

Mieczysław Cena pochodził z rodziny o długich tradycjach obywatelskich, wywodzącej się z Morawskiego koło Jarosławia. Był jednym z czterech synów urzędnika jarosławskiego magistratu Tomasza i Władysławy z Bednarskich, których wychowano do poziomu doktora. Po maturze w Jarosławiu w 1926 r. rozpoczął studia w Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie. Był zawodnikiem AZS Lwów i zdobył mistrzostwo Polski w rzucie oszczepem oburącz (1929) oraz trzecie miejsce w pięcioboju lekkoatletycznym (1928). W 1930 r. razem z braćmi założył Sekcję Jarosławską AZS. W 1932 r. uzyskał dyplom lekarza weterynarii. Następnie odbył służbę wojskową w Wołyńskiej Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii w Włodzimierzu Wołyńskim, którą ukończył jako prymus rocznika 1932/33 w oddziale weterynaryjnym. W końcu 1934 r. uzyskał doktorat nauk weterynaryjnych lwowskiej Akademii.

W 1937 roku poślubił lwowską prawnik Zofię Marię Antoninę z Beynarowiczów. Pracę zawodową rozpoczął jako okręgowy lekarz weterynarii w Orzegowie i równocześnie prowadził popularną rubrykę przyrodniczą w Ilustrowanym Kuryerze Codziennym. Jego przyjaźń z Jadwigą Harasowską i Adamem Harasowskim trwała całe życie. Przed wybuchem II wojny światowej napisał dla IKC cykl artykułów krytycznych wobec hitlerowskich Niemiec, co doprowadziło do umieszczenia jego nazwiska na niemieckich i sowieckich listach proskrypcyjnych. Podczas wojny ukrywał się z rodziną w Czyżowie Szlacheckim i pracował jako lekarz weterynarii.

Po zakończeniu działań wojennych osiadł w Krakowie i przez rok pracował w Katedrze Fizjologii i Żywienia Zwierząt Wydziału Rolniczego Uniwersytetu Jagiellońskiego, jednocześnie uzyskując absolutorium z rolnictwa. W listopadzie 1946 przeniósł się do Wrocławia, gdzie został adiunktem w Katedrze Hodowli Ogólnej na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Uczeni. W 1948 uzyskał stypendium rządu szwajcarskiego na pracę badawczą w Davos, a habilitacja i stopień docenta nastąpiły w 1949. W 1951 objął Katedrę Zoohigieny w nowo utworzonej Wyższej Szkole Rolniczej we Wrocławiu. W 1954 zorganizował wydawniczą działalność uczelni. W 1956 wygłosił ostrą krytykę teorii Łysenki. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1957, a profesora zwyczajnego w 1966. Był prorektorem WSR we Wrocławiu w latach 1964–1965.

Był kuratorem Akademickiego Związku Sportowego we Wrocławiu, brał udział w obozach naukowych i sportowych, a po II wojnie wspierał Związek Kynologiczny. Był cenionym wykładowcą i wychowawcą młodzieży w duchu patriotycznym i niezależnym ośrodkom duszpasterstwa akademickiego, współpracował m.in. z ks. Aleksandrem Zienkiewiczem i ks. Franciszkiem Blachnickim. W 1956 był jednym z założycieli wrocławskiego Klubu Inteligencji Katolickiej. Został pochowany na Cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu, w tzw. nekropolii profesorskiej.

Jego dorobek naukowy i pisarski przyniósł uznanie jako twórcy polskiej zoohigieny, zajmował się bioklimatologią, teologią i biostrategią. Prowadził interdyscyplinarne badania i kształcił wielu doktorantów oraz habilitantów, tworząc polską szkołę naukową zoohigieny i dobrostanu zwierząt. W 2013 ukazała się publikacja Ku doskonałości, będąca również źródłem wiedzy o jego dokonaniach.