Warłaam Wonatowicz

Urodzony około 1680 roku w Jarosławiu Warłaam Wonatowicz kształcił się w Akademii Mohylańskiej w Kijowie, a następnie w Akademii Słowiano-Grecko-Łacińskiej w Moskwie, uzyskując dyplom końcowy w 1704 roku. Wieczyste śluby mnоsze złożył w monasterze Objawienia Pańskiego w Moskwie, lub według innych źródeł w monasterze Zaśnięcia Matki Bożej w Tichwinie.

Od 1716 przebywał w Ławrze św. Aleksandra Newskiego, gdzie pełnił funkcje spowiednika i naczelnego kapelana floty rosyjskiej. W 1719 otrzymał godność archimandryty i został mianowany przełożonym monasteru Zaśnięcia Matki Bożej w Tichwinie.

11 maja 1722 otrzymał nominację biskupią, zaś trzy dni później przyjął chirotonię na biskupa kijowskiego i halickiego. Ceremonia odbyła się w soborze Zaśnięcia Matki Bożej w Moskwie, a głównym konsekratorem był arcybiskup Teofan Prokopowicz. Był pierwszym hierarchą na katedrze kijowskiej nominowanym przez Świątobliwy Synod Rządzący, a nie przez zgromadzenie duchowieństwa i wiernych. Otrzymał również inny niż dotychczasowy tytuł metropolity kijowskiego i halickiego. Natychmiast po chirotonii Warłaam został mianowany arcybiskupem. Po przybyciu do Kijowa podjął starania o przywrócenie statusu półautonomicznej metropolii, domagał się likwidacji eparchii Perejasławskiej i nadania biskupowi perejasławskiemu jedynie statusu wikariusza metropolity kijowskiego, a także spór z biskupem białoruskim Sylwestrem o zwierzchnictwo nad monasterami w granicach Rzeczypospolitej. Zainicjował także rozbudowę i remont soboru Mądrości Bożej w Kijowie oraz wzniósł nową rezydencję biskupią. Wdrażając postanowienia Świątobliwego Synodu Rządzącego o zakazie kultu nierozłożonych szczątków uznawanych przez wiernych za święte bez decyzji o kanonizacji, nakazał pogrzebanie takich relikwii przechowywanych w kijowskich cerkwiach.

Był przeciwnikiem arcybiskupa Teofana Prokopowicza; jego pozycja w hierarchii Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego znacznie spadła po usunięciu ze stanu duchownego arcybiskupa nowogrodzkiego Teodozjusza, który był wcześniej jego protektorem. W 1730 Teofan posłużył się donosem mieszczan kijowskich, by oskarżyć arcybiskupa Warłaama o uchylenie się od odprawienia nabożeństw dziękczynnych z okazji wstąpienia na tron carycy Anny Iwanowny. W rezultacie arcybiskup kijowski został pozbawiony urzędu i godności biskopiej i skierowany do Monasteru św. Cyryla Biełozierskiego. Od 1737 miał jedynie prawo do pensji w wysokości 20 rubli rocznie, przy czym fundusze te pochodziły ze sprzedanego wcześniej majątku hierarchy. W 1740 ukazem carskim Warłaam (Wonatowicz) odzyskał godność biskupią, zaś w roku następnym – część skonfiskowanego majątku. Duchowny odmówił jednak zamieszkania w Moskwie i do końca życia przebywał, jako biskup senior, w monasterze Zaśnięcia Matki Bożej w Tichwinie. W 1751 złożył śluby wielkiej schimy imieniem Bazyli, krótko potem zmarł.